Tag: nafarroa

Blas Alegria idazlearen sortetxea (zena)

Lakuntzako Dendaberri etxean jaio zen Blas Alegria (Lakuntza, 1883/02/03-Lakuntza, 1947/10/12) Duela urte zenbait etxe hura eta ondokoa (Kaporraz) eraitsi, eta biek hartzen zuten lekuan eraiki zuten irudikoa. Lakuntzako koadjutore eta bikario izan zen apeztu ondoren, eta artzipreste ere bai. Sasoi batean Seminarioan irakasle aritu zen eta bertan euskara katedra hartzekotan egon bazen ere, ez zuen sekula hartu, ongi ezagutzen ez diren arrazoiak tarteko.

Euskeraren Adiskideak elkarteko kidea izan zen, eta Euskal Esnalea eta Revista Internacional de los Estudios Vascos aldizkarietan argitaratu zituen bere idazkiak. Hainbat literatur lehiaketatan parte hartu zuen. Herriko eta inguruko ohituren gainean idatzi ohi zuen, euskararen gorazarre eta hizkuntza bizian, prosa eta poesia, eta antzerki lan batzuk ere utzi zizkigun, baita sermoiak ere, baina batzuk gerra denboran galdu ziren.

Dendaberri etxea zena

Etxea Lakuntzako plazan bertan zegoen, Uriz eta Abarrategi kaleen izkinan, pikotaren ondo-ondoan.

Gehiago jakiteko:

 


Jose Manuel Lasarte euskaltzalearen sortetxea

Etxe honetan, Apezenean, sortu zen Jose Manuel Lasarte Mugiro (Etxarri-Larraun, 1927/06/20-Iruña, 2007/04/17) apez euskaltzalea. Luzaiden, Berueten, Leitzan eta Uharte Arakilen apez egondakoa. Berueten euskarazko irratia sortu zuen (1958-1964). Leitzan Nekazari Eskolan zuzendari eta irakasle aritu zen euskaraz, eta 1965ean ikastola bat zabaltzeko ahalegina egin zuen. Uharten euskarazko mezak berreskuratu zituen. ‘Vianako Printzea’ instituzioko Euskararen Aldeko Sailak antolatutako hainbat festa eta sariketatan ere antolatzaile eta esatari ibili zen, hala nola, Etxalekun 1959an. Sailak euskara eskoletan sartzeko ahalegina egin zuenean, 1968an, kide izendatu zuen, Jose Mari Satrustegirekin batera. Idazki gutxi utzi bide zituen; horietako batzuk Príncipe de Viana aldizkariaren euskarazko gehigarrian. 1964an kide urgazle izendatu zuen Euskaltzaindiak.

Etxea herri erdian dago, errepidean bertan. Lekunberritik etorrita, eskuin aldean.

Jose Manuel Lasarte Mugiro

Gehiago jakiteko:

 


Juan Goikoetxearen omenezko oroigarria Arbizun

Aurreko sarrera batean mintzatu ginen Juan Goikoetxea Zabalo (Lezaeta, 1905/11/18-Donostia, 1973/06/30) idazle, euskaltzale eta euskaltzain urgazle larraundarrari buruz. Arbizun 40 urtez apez egon zenean euskararen alde agertu zuen jarrerari esker besteak beste, herriak euskarari eutsi zion, inguruko herrietan erabilera apaldu bazen ere.

Hil ondorean, 1973ko urriaren 28an, Nafarroako Diputazioko ‘Vianako Printzea’ instituzioaren Euskararen Aldeko Sailak omenaldia egin zion Arbizun. Alkatea, apez berria, Jesus Ezponda diputatu larraundarra eta Martzelino Garde saileko burua izan ziren. Elizaren sarreran paratutako oroigarria mustu zuen diputatu jaunak, eta hor dirau:

GOIKOETXEA ZABALO’TAR JUAN
1933’TIK 1973’RA ARBIZU’KO ERRETORA
BERROGEI URTEZ
ERRI ONTAKO KRISTAU-SIÑISMENARI
EUSKERAREN BIDEZ EUTSI ZION

Egun hura honela gogoratu zuen Príncipe de Viana adizkariaren euskarazko gehigarriak (92. zkia., 3. or.):


Jose Mari Satrustegi euskalaria Arruazun

Satrustegi eta Barandiaran 1975ean

Jose Mari Satrustegi Zubeldia (Arruazu, 1930/11/30-Iruñea, 2003/03/27), ikerlari, etnografo, euskalari, apez eta euskaltzain osoa izan zen.

Lan ugari argitaratu zituen eta euskarari doakionez, euskal testu zaharrak biltzen eta ezagutzera ematen lan eskerga egin zuen, baita onomastikaren alorrean ere, eta Euskaltzaindian, euskara batuaren lehen urratsetan. Gainera, Nafarroan euskara gal ez zedin ere gogotsu egin zuen lan Nafarroako Diputazioko Vianako Printzea instituzioaren Euskara Sustatzeko Sailetik, baita apez egon zen herrietan ere. Literaturaren alorrean ere zenbait lantxo, kritika eta itzulpen egin zituen. Hari zor zaizkio, bestalde, Nafarroako Gobernuak argitaratzen dituen Fontes Linguae Vasconum: studia et documenta eta Cuadernos de Etnología y Etnografía de Navarra aldizkarien sorrera. Lehenaren zuzendari izan zen urte luzez, eta artikulu anitz eman zituen argitara bertan.

Arruazun Satrustegirekin lotutako zenbait leku daude:

Satrustegiren sortetxea: Kuartelea, Karrika Nagusiko 17.ean

Bizitokia, erretiratu zenetik zendu zen arte: Milikonea, Karrika Nagusiko 18.ean.

Hilobia, Arruazuko hilerrian, Ekialdeko murruaren kontra.

JOSEMARI / SATRVSTEGI / ZUBELDIA / APAIZ ETA / EVSKALTZAINA / 1930-2003

 

Haren omenez egindako harria, Karrika Nagusian, sortetxearen ondoan.

JOSE MARIA / SARUSTEGI ZUBELDIA / (1930-2003) / seme kutun, apez eta euskaltzainari / ARRUAZU / zure herriak

 

Gehiago jakiteko:

 

 


Hiriberria etxeko ataburua

Baigorriko Hiriberria infanzon etxea da. Hartara, besteak beste, etxe horri atxikitako lurrek zenbait zerga salbuetsirik zituzten. Ataburuan etxea bera mintzo zaigu:

INFANCON / SORTVNIS
INFANCON / HILENNIS

Hots:

Infanzon sortu niz,
infanzon hilen niz.

Zoritxarrez ezin izan dugu ataburuaren irudi onik egin, baina balia bekigu Colasen irudi hau, erakusgarri.

Etxea Behereko Karrikan dago, plazan, frontoiari aurrez begiratuta ezker, Etxauziara igotzeko bideari itsatsita. Aurrean larraina du, eta ez da erraza ataburua ongi ikustea.


  • Kategoriak

  • Copyright © 1996-2010 Euskargazki. All rights reserved.
    iDream theme by Templates Next | Powered by WordPress
    Tresna-barrara saltatu