XIX. mendea

Louis-Lucien Bonaparte printzearen bizitokia

Bonaparte bizitokia

Etxe honetan bizi izan zen (segur aski) Louis-Lucien Bonaparte Bleschamp (Thorngrove etxea, Grimley (Worcestershire), Britania Handia, 04/01/1813-Fano, Italia, 03/11/1891).

Louis-Lucien Bonaparte_01

Familia aristokratiko bateko kide, Lucien Bonaparteren semea zen, eta Napoleon I.aren iloba. Horrek politikarako sarbidea ahalbidetu zion eta baita ikerketara dedikatzeko aukera. Euskalaritzan famatua da euskararen dialektuen gainea egindako ikerketengatik. Esan daiteke dialektologia helburu zuen lehen lan zientifikoen egilea dela. Oso lan sistematikoak burutu zituen, itzulpenak enkargatu, datu eta testu andanak bildu, mezenas eta argitaratzaile lanak egin, etab. Bilketa horiek oso famatuak egin diren euskalkien mapak (1,2) burutzeko oinarria izan ziren. Esan beharra da Bonaparteren euskalkien sailkapenak oraindik balioa duela euskalarien artean eta azken sailkapen eta mapen oinarri sendoa ere badela. Gainera, orduan euskarak zuen hedaduraren erakusgarri ona dira bere lanak.

Ezin ziurta dezaket hau izan zenik Bonaparteren bizitokia, baina hainbat peskiza eginda, hala dela dirudi. Izan ere, Bonaparte Londresen bizi izan zen, Norfolk Terrace karrikako 6an bizi zela badakigu, hark berak hala agertzen baitzuen. Zoritxarrez guretzat, XIX. mende bukaeran karrika horren izena desagertu eta  Westbourne Grove karrikari lotu zitzaion, etxeen zenbaketa ere hori doituz. Kalkulu batzuk eginda eta erreferentzia batzuk hartuta, orduko Norfolk Terrace karrikako 6a gaur egun Westbourne Grove karrikaren 120a dateke, hots, irudiko etxea.

Informazio gehiago:


J. D. J. Sallaberry abokatuaren bizitokia

etxea sallaberry

Mauleko etxe honetan bizi izan zen Jean Dominique Julien Sallaberry abokatua (Maule, 16/05/1837-?, 25/11/1903). Artikulu eta testu zenbait idatzi bazituen ere, bere Chants Populaires du Pays Basque lanagatik da ezaguna, 1870ean Baionan argitara emana. Liburu horretan lehen aldiz jaso ziren idatziz Bereterretxeren Kantorea bezalako doinu famatuak, ahozko tradiziotik bilduak, eta beste batzuk nahita kanpo utzi.

oroigarria sallaberry

Etxea aurkitzea erraza da. Mauleko karrika nagusian dago, Victor Hugo karrikaren 25.ean hain zuzen. Oroigarri bat dago bertan: Etxe honetan bizi izan zen / Dans cette maison vecut / J. D. J. Sallaberry / 1837-1903 / Lege-gizona / advocat, notaire / Eüskal kantorearen sütazale / auteur du premier recueil de / chansons populaires basques (1870).

ataburua sallaberry

Informazio gehiago:


Agosti Chahoren hilobia

Chaho


Joseph Augustin Chaho Lagarde idazlea (Atharratze, 1811ko urriaren 10a – Baiona, 1858ko urriaren 23a). Batzuentzat euskal nazionalismoaren lehen printzen adierazle da idazle erromantiko hau. Gurera bihurtuaz, euskarazko Ariel aldizkaria sortu zuen, eta Etudes grammaticales sur la langue euskarienne idatzi zuen Abbadierekin batera.

Chaho 1

 

Chaho 2

 

Chaho 3

Chaho 4

Baionako Saint Léon hilerrian dago lurperatuta. Hilerria koxkor xamarra da eta, ni bezala, bila eta bila egon nahi ez baduzue, haratx datu batzuk tunba aurkitzeko. Hilerriak bi sarrera ditu, Baltet Karrikatik edo Monseigneur Gieure karrikatik. Baltetetik sartu behar dugu, hots, iparraldetik. Ate horretatik sartuta eta hilerria iparretik hegora zeharkatzen duen bidetik bagoaz, ezkerraldeko tunben artean bilatu behar dugu. Bide nagusitik kalexkak ateratzen dira: bost kontatu behar ditugu, beraz, bosgarren kalexkan, ezker hartu. Kalexkaren erdialdera dago tunba eta Xahoren aurpegia Baionako katedralera begira dago.

Loturak:

 


Pierre Topet “Etxahun Barkoxe”-ren sortetxea zena

Etxahun Barkoxe (2)
Barkoxeko Etxahunian sortu zen, Pierre Topet (1786/07/26-1862/01/17). Gaur egun etxearen arrastoak baino geratzen ez badira ere, oroigarri batek esaten digu bertan egon zela XIX. mendeko poeta zuberotarraren jaiotza eta heriotza ikusi zituen etxea.

                      Barkoxe
Heben sorthü eta hil da pierra Topet Etxahun koblakaria 1786-1862

Barkoxeko lurretan egonik ere, etxearen aztarnok ez daude herrian bertan, eta  ez dira aurkitzen errazak. Barkoxera joateko biderik ohikoena, Sohütatik abiatu eta Hoki pasatzen duena da, baina badago beste bide bat Barkoxe eta Atharratze lotzen dituena. D347 errepidea da baina egia esan, bidexka baten antza handiagoa du: kotxean pazientzia pixka batekin egin daiteke eta oso polita da. Bide horretatik joan eta bide bazterrean ezkerretara aukituko dugu oroigarria.


Euskargazkin honekin lotua:

Pierre Topet “Etxahun Barkoxe”-ren hilobia


Pierre Topet “Etxahun Barkoxe”-ren hilobia

Barkoxe (4)

Pierre Topet Etxahun Barkoxe, izengoitia eman dion herri eta etxean, hots, Barkoxeko Etxahunian sortu zen 1786ko uztailaren 26an eta 1862ko urtarrilaren 17an zendu. Xiberoak eman duen olerkari eta bertsolari ezagunenetarikoa da. Bizitza gorabeheratsua izan zuen eta hori bere bertsoetan islatzen da. Bereak dira esaterako Mündian Malerosik edo Maria Solt ta Kastero bertsoak, Benito Lertxundik bere gisara Euskal Herri osoan ezagutzera emanak.

 

Barkoxe (2)

Tonba Barkoxeko hilerrian dago, elizari aurrez aurre jarriz gero, ezkerretara. Bere bertso ezagun baten zati bat irakur daiteke bertan.

Etxahun Barkoxe

 


Joseph Agustin Chahoren sortetxea

7_04

Atharratzen dago, errepidean berean. Gaur egun hotel bat dago bertan.

Josepe Agosti Xaho

1 Comment more...

  • Kategoriak

  • Copyright © 1996-2010 Euskargazki. All rights reserved.
    iDream theme by Templates Next | Powered by WordPress
    Tresna-barrara saltatu