sortetxea

Fernando Urkia idazlearen sortetxea (zena)

Arbizuko Anttonekoan jaio zen Fernando Urkia Bakaikoa (Arbizu, 1896/04/16-Erroma, 1959/03/19) fraide eta idazlea. Gaur egungo etxea ez da, haatik, Urkia sortzen ikusi zuen berbera. Musikaren alorrean, egindako konposizio lanengatik eta organista izateagatik da ezaguna, baina Saltako apezpiku izatera ere iritsi zen. Euskaraz artikulu ugari idatzi zituen, Euskal Esnalean eta Argian esaterako, euskararekiko kezka agertuz, baita ohiturez eta historiaz ere. Ipuingintzari eta hiztegigintzari ere lotu zitzaion, eta saritutako bi antzerki lan ere utzi zizkigun. Askotan bezala, gerrarekin etorritako erbesteak eten zuen bere ekoizpena.

Herriko seme kuttun izendatu zuten, eta sortetxea dagoen karrikari gure protagonistaren izena eman. Etxea, beraz, Fernando Urkia karrikako 37.ean dago, Etxarriko bide zaharra zen hartan. Sasoi batez hura zen, Etxarritik etorrita, Arbizuko lehen etxea.

Gehiago jakiteko:

 


Blas Alegria idazlearen sortetxea (zena)

Lakuntzako Dendaberri etxean jaio zen Blas Alegria (Lakuntza, 1883/02/03-Lakuntza, 1947/10/12) Duela urte zenbait etxe hura eta ondokoa (Kaporraz) eraitsi, eta biek hartzen zuten lekuan eraiki zuten irudikoa. Lakuntzako koadjutore eta bikario izan zen apeztu ondoren, eta artzipreste ere bai. Sasoi batean Seminarioan irakasle aritu zen eta bertan euskara katedra hartzekotan egon bazen ere, ez zuen sekula hartu, ongi ezagutzen ez diren arrazoiak tarteko.

Euskeraren Adiskideak elkarteko kidea izan zen, eta Euskal Esnalea eta Revista Internacional de los Estudios Vascos aldizkarietan argitaratu zituen bere idazkiak. Hainbat literatur lehiaketatan parte hartu zuen. Herriko eta inguruko ohituren gainean idatzi ohi zuen, euskararen gorazarre eta hizkuntza bizian, prosa eta poesia, eta antzerki lan batzuk ere utzi zizkigun, baita sermoiak ere, baina batzuk gerra denboran galdu ziren.

Dendaberri etxea zena

Etxea Lakuntzako plazan bertan zegoen, Uriz eta Abarrategi kaleen izkinan, pikotaren ondo-ondoan.

Gehiago jakiteko:

 


Jose Manuel Lasarte euskaltzalearen sortetxea

Etxe honetan, Apezenean, sortu zen Jose Manuel Lasarte Mugiro (Etxarri-Larraun, 1927/06/20-Iruña, 2007/04/17) apez euskaltzalea. Luzaiden, Berueten, Leitzan eta Uharte Arakilen apez egondakoa. Berueten euskarazko irratia sortu zuen (1958-1964). Leitzan Nekazari Eskolan zuzendari eta irakasle aritu zen euskaraz, eta 1965ean ikastola bat zabaltzeko ahalegina egin zuen. Uharten euskarazko mezak berreskuratu zituen. ‘Vianako Printzea’ instituzioko Euskararen Aldeko Sailak antolatutako hainbat festa eta sariketatan ere antolatzaile eta esatari ibili zen, hala nola, Etxalekun 1959an. Sailak euskara eskoletan sartzeko ahalegina egin zuenean, 1968an, kide izendatu zuen, Jose Mari Satrustegirekin batera. Idazki gutxi utzi bide zituen; horietako batzuk Príncipe de Viana aldizkariaren euskarazko gehigarrian. 1964an kide urgazle izendatu zuen Euskaltzaindiak.

Etxea herri erdian dago, errepidean bertan. Lekunberritik etorrita, eskuin aldean.

Jose Manuel Lasarte Mugiro

Gehiago jakiteko:

 


Juan Goikoetxea idazle eta euskaltzalearen sortetxea

Juan Goikoetxea Zabalo (Lezaeta, 1905/11/18-Donostia, 1973/06/30) idazle eta euskaltzale larraundarra Uhaldea izeneko etxe honetan sortu zen. Apez aritu zen Arbizun 1933tik 1973ra, eta euskararen aldeko jarrera herrian euskarari eusteko berebizikoa izan zen. Nafarroako elizbarrutian erabiltzeko zenbait testu liturgiko ere euskaratu zituen, eta Príncipe de Viana aldizkariaren euskarazko gehigarrian ere frankotan idazten zuen, sekula sinatzen ez bazuen ere. Horrek zailtzen du bere idazlanak zein diren eta non argitaratu ziren jakitea. Euskaltzaindiak euskaltzain urgazle izendatu zuen 1963an.

Juan Goikoetxea

Etxea aurkitzea erraza da, Lezaeta oso herri txikia delako. Bidetik ikusten da eta herrian Tolosako aldetik sartzen bagara, lehendabiziko etxea dugu.

Gehiago jakiteko:


Patxi Ondarraren sortetxea

Bakaikuko etxe honetan jaio zen Frantzisko Ondarra Erdozia (Bakaiku, 1925/05/19-Iruñea, 2005/07/31) irakasle, filologo, kaputxino eta euskaltzaina. Euskararen alorrean, dialektologian aritu zen, eta Nafarroako testu zaharrak aurkitu eta editatzeari ere ekin zion gogotsu. Ezagun dira Lizarraga Elkanokoaren idazkien gainean egindako lanak eta Polikarpo Iraizozkoarenak, beste askoren artean. Azken horrek utzitako jarlekua hartu zuen Ondarrak Euskaltzaindia.

       

Etxeak ez bide du izen berezirik, eta gaur egun bi bizitzatan banatua dago. Aurkitzea ez da erraza. Errepidetik abiatuta, iturria ikusiko dugu. Iturria ezker utzita, gora eginen dugu Galtzada karrikatik. Iturgain eta Iriondo karriken bidegurutzera ailegatzean, etxearen gibeleko aldea aurrez aurre izanen dugu.

Gehiago jakiteko:

 


  • Kategoriak

  • Copyright © 1996-2010 Euskargazki. All rights reserved.
    iDream theme by Templates Next | Powered by WordPress
    Tresna-barrara saltatu