ummezahar1

Koldo Mitxelenak eman zion forma Akitaniera deitu izan den hizkuntzari eta Joaquin Gorrochateguiren ikerketetek osatu zituzten lehen ekarpen hauek. Akitaniar inskripzioak gutxi gora behera Garona ibaitik Soriaraino aurkitzen ahal ditugu. Kristo ondorengo lehen mendeetako latinez idatzitako testuen barnean agertzen dira akitanierazko hitz hauek eta erromatarrak ailegatu aurreko hizkuntza baten sustratuaren adibide dira. Geratu zaizkigun inskripzioetan jainko eta pertsona izenak ageri dira batez ere, esan bezala, testu latindarren barnean. Normalean harrizko aldareetan zizelkaturik ageri dira. Euskararendako duten interesa handia da, akitanieraren eta euskararen artean antzekotasun sistematiko eta sakonak agertu baitira.

ummezahar2

Nafarroan ere agertu dira testu latindarretan txertatutako izen akitaniarrak eta gaurkoan Nafarroako Museoan (Iruñean) gordetzen diren biren argazkiak jaso ditugu. Lehendabizikoa Lergan agertu zen eta hala dio:

VM.ME.SA.HARFI[lius]
NAR.HVN.GE.SI.A.BI
SVN.HA.RI.FI.LIO
ANN.XXXV.T.P.S.S.

 ummezahar3

Beltzez markaturik dira akitaniar izenak. Lehendabizikoan ume zahar-rekin lot daitekeen zerbait dugu eta ondoren bi izen: Narhungesi eta Abisunhari. Mitxelenak proposatzen duen itzulpena, horrelako zerbait litzateke: ‘Seme gehiena, Narhungesi, Abisunhariren semea’. Hasperenaren (h) prensentziak izen hauen interpretazio iberikoaren kontra egiten du, iberieraz ez baitago hasperenik.

selatse

Bigarren harrian I(unius) GERM ANUS S(T)ELA(T)SE V(otum) S(olvit) L(ibens) M(erito) irakur daiteke. ‘Iunius Germanusek S(t)ela(t)seri. Bere botua pozik bete zuen’. Jainko izen hau inskripzio gehiagotan ere ageri da, Barbarin herrian.

Horiek eta gehiago, eana bezala, Nafarroako Museoan dira ikusgai.

Gehiago jakiteko: