Lapurdi

Roland Barthesen bizilekua

Roland Barthes bizilekua

Roland Barthes (Cherbourg, 1915eko azaroaren 12a – Paris 1980ko martxoaren 26a) semiologilari eta literatur kritikari ezaguna Ahurtiko etxe honetan bizi izan zen. Etxea aurkitzea ez da zaila: eliza aurrez aurre dugula, eskuin aldetik joko dugu Kale hori hartu bezain laster ezkerraldetik aldapa bat jeisten dela ikusiko dugu. Aldapa hori (Allée du Campas da aldaparen izena)  jeitsi eta ezker aldeko lehen etxea da.

Loturak:


Roland Barthesen hilobia

Barthes 1

Roland Barthes (Cherbourg, 1915eko azaroaren 12a – Paris 1980ko martxoaren 26a) mundu mailan ezaguna da estrukturalismoaren barnean literatur kritikarako egindako proposamenengatik. Semiologiaren ildotik, testu baten interpretazio zuzen bakarra egilearena ez dela defendatu zuen. Gaztetan Euskal Herrian ibili zen eta Ahurtin erretirorako etxe bat erosia zuen: herrian bertan izan zen lurperatua.

Tunba herriko hilerrian dago, elizari bizkarra emanez sartu eta ezkerraldean. Oso hobi sotila du eta beran jartzen duena irakurgaitz xamarra da: Roland barthes 1915-1980. Amarekin batera dago lurperatua.

Barthes 2


Loturak:


Agosti Chahoren hilobia

Chaho


Joseph Augustin Chaho Lagarde idazlea (Atharratze, 1811ko urriaren 10a – Baiona, 1858ko urriaren 23a). Batzuentzat euskal nazionalismoaren lehen printzen adierazle da idazle erromantiko hau. Gurera bihurtuaz, euskarazko Ariel aldizkaria sortu zuen, eta Etudes grammaticales sur la langue euskarienne idatzi zuen Abbadierekin batera.

Chaho 1

 

Chaho 2

 

Chaho 3

Chaho 4

Baionako Saint Léon hilerrian dago lurperatuta. Hilerria koxkor xamarra da eta, ni bezala, bila eta bila egon nahi ez baduzue, haratx datu batzuk tunba aurkitzeko. Hilerriak bi sarrera ditu, Baltet Karrikatik edo Monseigneur Gieure karrikatik. Baltetetik sartu behar dugu, hots, iparraldetik. Ate horretatik sartuta eta hilerria iparretik hegora zeharkatzen duen bidetik bagoaz, ezkerraldeko tunben artean bilatu behar dugu. Bide nagusitik kalexkak ateratzen dira: bost kontatu behar ditugu, beraz, bosgarren kalexkan, ezker hartu. Kalexkaren erdialdera dago tunba eta Xahoren aurpegia Baionako katedralera begira dago.

Loturak:

 


Dominique Joseph Garaten hilobia

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Dominique Joseph Garat Hiriarte Baionan sortu zen 1749ko irailaren 8an eta Basusarrin hil 1833ko abenduaren 9an. Abokatu, kazetari eta filosofo hau Lapurdiren ordezkari, diputatu hautatu zuten eta geroago ministro izatera ailegatu zen. Gerora Napoleonek senatari eta konte izendatu zuen. Orduan idatzi zuen bere obra, Recherches sur le Peuple Primitif de l´Espagne, sur les révolutions de cette Peninsule, sur les Basques Espagnols et Francais, zeinean Napoleoni Euskal Herri osoa batzea aholkatzen zion Fenizia Berria izenpean (orduan euskaldunen feniziar jatorrian sinesten zen) eta Frantziar Inperioaren pean, jakina. Proposamena ez zen aurrera atera Enperadoreak boterea galdu baitzuen. Frantziako Akademiako kide ere izendatu zuten.

OLYMPUS DIGITAL CAMERALe comte Garat, commandeur de la Legion d’Honneur, membre de l’assamblé constituante de l’Academie Française, ambassadeur, ministre, sénateur. Né le 8 septembre 1749. Decedé le 9 decembre 1833

Uztaritzen du familia honek jatorria eta bertako hilerrian dago panteoia, non Joseph Dominiquez gain beste familiako askok deskantsatzen duten. Hilerria Uztaritzetik abiatuz, D932 errepidearen bestaldean dago.

Dominique Joseph Garat


Maurice Ravelen sortetxea

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Maurice Ravel (Ziburu 7-3-1875, Paris 28-12-37) flandriar estiloko Ziburuko etxe honetan, gaur egungo Ravel kaiaren 12.ean, jaio zen. Musikari eta konpositorea izan zen eta nazioartean ezaguna egin zen bere konposizioengatik: bereziki denentzat ezaguna da Ravelen Boleroa. Musika genero ia guztiak landu zituen eta Frantziako musikaririk ospetsuena izatera ailegatu zen.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Etxea, esan bezala, estilo flandriarrekoa da eta inguruko euskal estiloko etxeetatik desberdintzen da. Ziburuko kale nagusian dago, ibaiaren ertzean eta elizaren aurrean, beraz aurkitzen erraza da. Bertan dago Ziburuko turismo bulegoa.

Maurice Ravel

          OLYMPUS DIGITAL CAMERA
(“Etxe honetan jaio zen Maurice Ravel 1875ko martxoaren 7an”)


Villa Arnaga: Edmond Rostand

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

(Oharra: Etxea kanpotik ikusi ahal izateko eta lorategietan egoteko, pagatu beharra dago. Nik ez nuen astirik izan bisita egiteko eta argazki hau kanpoko kartelari atera nion. Barka kalitate txarra)

Edmond Rostand (Marsella 1-4-1868, Paris 2-12-1918) Frantziako autore dramatiko ezaguna da. Frantsesez idatzi zuen (bere obra ezagunena Cyrano de Bergerac da) eta ez zuen bere obrak euskararekin eta Euskal Herriarekin zerikusi handirik izan, halere, deskantsatzeko gure lurrak maite zituela ematen du. Horregatik Akademia Frantseseko kide izatera ailegatu zen honek Arnaga etxea eraiki zuen Kanbon, Docteur Alexandre Camino etorbidean. Joseph-Albert Tournaire arkitektuaren diseinua da eta 1906erako bukatua zen obra. Arraga ibaia pasatzen da hortik eta Rostandek bere etxeari izen hori eman nahi izan zion, baina fonetika frantsesarendako ahoskagaitza izanik, aldaketa ttiki bat sartu zion toponimoari, Arraga Arnaga bilakatuz.

Edmond Rostand

Arnaga: webgune honetan argazkiak eta planoak daude

Edmond Rostand eta Arnagaren lagunen elkartea

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA


Euskaltzaleen Biltzarraren sorlekua

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Hendaiako etxe honetan, Herriko Etxe zaharrean egin zen Euskaltzaleen Biltzarra sortzeko bilera, 1901eko irailaren 16an. Oraino dirauen elkarte honek batik bat Iparraldean euskara sustatzeko xedea du eta bere historian zehar literatur-lehiaketak, argitalpenak eta materiale didaktikoak burutu ditu. Kide oso ezagunak izan ditu: Martin Landerretxe, Arturo Campion, George Lacombe, Zaldubi, Jean Etxepare, Louis Dassance, Telesforo Monzon, Piarres Lafitte, Piarres Xarriton

Esan bezala, eraikin hau Hendaiako Herriko Etxe ohia da eta hain justu oraingo Herriko Etxearen aurre-aurrean dago, Errepublika plaza eta Askatasunaren  kalearen kantoian.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA


Bakhar-Etchea: Pierre Loti hil zen etxea

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Hendaiako Rue des Pêcheurs-eko etxe honetan, Bakhar-Etchean, hil zen Louis Marie Julien Viaud Pierre Loti (Rochefort 1850-Hendaia 1923). Sortzez frantsesa zen eta frantsesez idatzi zuen bere obra, frantziar estatuko idazle ezagun eta Frantziako Akademiako kide bilakatzeraino. Honetaz gain, Hendaiako emakume batekin ezkondu zen eta horren eraginez, 1897. urtean Ramuntcho obra ezaguna idatzi zuen, non euskal ohiturak eta ikuspegi tradizionala pilotari baten eskutik agertuko dizkigun.

De Gaulle generala kaletik joanez,  Pêcheurs eta Pierre Loti kaleak elkartzen diren tokian berean topatuko dugu etxea. Txingudiko badiaren gain-gainean dago eta bertatik kaira eta hondartzara jeisteko bidea dago.


Pierre Loti (frantsesez)

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Dans cette maison mourut Pierre Loti le dix juin 1923” (Etxe honetan hil zen Pierre Loti 1923ko ekainaren hamarrean)


Piarres Lafitteren hilobia

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Piarres Lafitte (Luhuso 1901-Baiona 1985) apaiza aski ezaguna da euskalaritzaren munduan. Luhusoko Salaberrian sortua, Beloken ikasi zuen apaizteko, Xiberoan ere egon zen, Okzitaniako Tolosan… Hainbat euskal kazeta sortu zituen eta liburuak ere idatzi, gramatika eta batez ere literaturaren inguruan. 1949an euskaltzain oso izendatu zuten eta euskara batuaren sorkuntzan eragin zuzena izan zuen.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Biografia gutxitan aipatzen da halaber, bere gorpua Ustaritzeko hilobian lurperaturik dagoela, Uztaritzeko edo Uztaritzen aritutako beste apaiz eta kalonjeekin batera. D932 errepidetik goazelarik, Ustaritzeko heria ezkerretara utzirik, eskuinetara dago hilerri hau.

Bidegileak: Piarres Lafitte (PDF)

Piarres Lafitte

OLYMPUS DIGITAL CAMERA


Abbadia gaztelua

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Gaztelu zoragarri hau Antoine Thompson d’Abbadie (1810-1897) euskaltzale ezagunak eraikiarazi zuen 1862 eta 1870 urteen artean, Eugène Emmanuel Viollet-le-Duc arkitektuaren gidaritzapean. Domeinu osoa erosi zuen Hendaian eta bertan jauregia eraikiarazi.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Antoine d’Abbadie kulturaren mezenas bat izan zen, euskararen defendatzaile sutsua, berak antolatzen zituen Lore Jokoak. Gainera mundu osoan zehar bidaiatu zuen, eta gazteluaren dekorazioa bere bidai exotikoen eta jatorri irlandarraren isla dira, bestalde, astronomia behatoki bat dago gazteluan.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Gaztelua egun Frantziako Zientzi Akademiarena da, baina bisita daiteke. Urruña eta Donibane Lohitzuneranzko bidea hartuta kostaldetik, Hendaiatik atera bezain alster ezkerretara ikusiko dugu gazteluaren sarrera, Route de la Corniche delakoan.

Lotura zenbait:

Abbadieren biografia ttiki bat
Euskal Wikipedia: gazteluaren deskribapen onaç
Antoine d’Abbade fundazioa
Bidegileak: Anton Abbadia (PDF)
Abbadiako lagunak elkartea

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA


  • Kategoriak

  • Copyright © 1996-2010 Euskargazki. All rights reserved.
    iDream theme by Templates Next | Powered by WordPress
    Tresna-barrara saltatu