Axular

Millanges familiaren inprimategia

Bordeleko Saint-James karrikaren 16.ean egon zen Simon Millangesek 1572an sortutako inprimategia. Simonen ondorengoek negozioaren jarraipena hartuta, inprimategi horretan ikusi zuten argia euskarazko obra klasiko ugarik, Kontrarreformaren eta lapurtera klasikoaren goraldian.

Eraikinak jatorrizko berpizkundeko ataria atxiki du.

Simon 1623an zendu zen eta haren seme Jacques Millangesek hartu zuen ardura. Obra hau inprimatu zuen:

Berehala hil zen Jacques, eta anaia Guillaume Millangesek jarraitu zuen 1624an. Honako lanak inprimatu zituen:

1649. urtean Jacques Mongiron-Millanges ilobak hartu zuen inprentaren segida eta lan hauek eman zituen argitara:

Gehiago jakiteko:

 


Axular idazlearen sortetxea

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Nafarroan den Urdazubiko etxe honetan Pedro Agerre Azpilikueta Axular (Urdazubi 1556-Sara 1644-4-8) euskal letren maisua jaio zela uste da. Izan ere, bada hura bere jaiotetxea ezin izan ziteleela dioenik, antza idazlearen garaian hor borda bat besterik ez baitzitekeen egon. Halere, argazkiko etxea Axular etxea da eta idazlearen jaiotetxetzat jotzen da.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Axular (oroitu “Atsular” irakurri behar dela) Sarako erretorea izan zen baina dudarik gabe euskararen obra gorena de Gvero liburuaren egilea delako da ezagun. Bere obran zerura behar bezala joateko nagikeriatan ez erortzeko aholkuak ematen dizkigu, prosarik ederrenean. Bertrand de Etxauz baigorriarrari esker lortu zuen Sarako erretoretza eta berari eskaini zion bere obra.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Oroitarriak hau dio: 1974 / AXULAR EUSKAL IDAZLE NAGUSI / AREN SORT-ETXEA 1556-1644 / AYUNTAMIENTO DE URDAX / DIPUTACION FORAL DE NAVARRA / ACADEMIA DE LA LENGUA VASCA /

Etxea ez dago herrian bertan, herrira bidean baizik. Baztan eta Iparraldea lotzen dituen  N121-b errepidetik abiatuta, Dantxarineara hel aitzin, Urdazubira sartzeko dagoen NA-4402 errepidea hartuko dugu. Herriraino ailegatu baino lehen, eskuin aldean muino baten gainean ikusiko dugu.

Pedro Agerre Axular

Euskargazkin honekin lotuta:

Axulartarren hilobia
Etxauzeko gaztelua


Axular osaba-iloben hilobia

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Colasen irudia

Sarako elizan sartu, eta aldareraio hurbilduko gara. Hura aurrean dugularik, hiru hilobi daude lurrean. Ezkerrekoa hain zuzen ere, da Axular etxekoei dagokiena. Bertan daude lurperaturik gure idazle ezaguna eta bere osaba. Hala dio inskripzioak: MONVMENT / DE MESSIEVRS / DAXVLAR / ONCLE ET NEPVEV / DIGNES CVRES / DE CE LIEV / DESCEDERENT / EN LAN / 1644 ET 1653 (Atsularreko jaunen monumentua, osaba eta iloba, leku honetako apaiz duinak, 1644 eta 1653 urtean hil ziren). Ez dezagun ahantz, bide batez, Axular “x”z idaztea garaiko grafiaren kontuak direla, eta berez Atsular behar dela irakurri.

Pedro Agerre Azpilikueta Axular

1 Comment more...

  • Iruzkin berriak

  • Kategoriak

  • Copyright © 1996-2010 Euskargazki. All rights reserved.
    iDream theme by Templates Next | Powered by WordPress
    Tresna-barrara saltatu